Pilotus is een bijzonder online communicatiemiddel voor mensen met een verstandelijke beperking, dat in nauwe samenspraak met hen is ontwikkeld. Mensen met een verstandelijke beperking kunnen met Pilotus via het internet communiceren met hun familie, vrienden en begeleiders. Omdat Pilotus via het internet bereikbaar is, kan het programma overal gebruikt worden waar het is geïnstalleerd: thuis of in zorginstellingen, verpleeghuizen, in binnen- en buitenland. Het doel van Pilotus is om mensen met een verstandelijke beperking te helpen om zelfstandig te functioneren. Het prototype van Pilotus is ontworpen door Waag Society in intensieve samenwerking met de doelgroep, zorginstellingen, koepelorganisaties en overheden. De interface van Pilotus kan worden aangepast aan de specifieke wensen van de individuele gebruiker. Het programma maakt gebruik van de methode van 'totale communicatie'. Dit betekent dat gebruikers berichten kunnen samenstellen door middel van pictogrammen, tekeningen, foto's, geluid en tekst. In een gemeenschappelijk multimediaal berichtenschrift kunnen gebruikers met diverse communicatiemogelijkheden boodschappen bekijken en bewerken. Pilotus is vanaf het concept in 1996 binnen Waag Society uitgegroeid tot een volwaardige applicatie. Het ontwerpen van software voor deze doelgroep vereist veel gebruikersonderzoek en langdurig testen.

In 1996 begon Waag Society met een inventarisatie van bestaande communicatiehulpmiddelen voor mensen met een verstandelijke beperking. Er zijn veel verschillende methoden en producten in gebruik. Het werken met een combinatie hiervan, wordt 'totale communicatie' genoemd. Dit is de aanpak die de ontwikkelaars van Pilotus zijn gaan gebruiken. In 1997 zijn veel modellen ontwikkeld. Genspireerd door kunsthistorische beelden en is er begonnen met een zoektocht naar de 'oertaal'. Het ging erom een toegankelijk en gebruikersvriendelijk communicatiemiddel te formuleren, wat mensen met een verstandelijke beperking intuïtief en met plezier zouden kunnen gebruiken. Dit onderzoek vormt de grondslag voor de wijze waarop Pilotus is ingericht. In 1998 is het eerste werkende prototype van Pilotus gepresenteerd. Dit bestond uit een zogenaamd logboek, een agenda waarin meerdere gebruikers kunnen lezen en schrijven. Het logboek wordt opgeslagen op een centrale server en de gebruikers hebben toegang via het internet. De gebruiker heeft een aantal interactieve hulpjes tot zijn of haar beschikking: animaties, geluid, voorlezen van tekst en vergrootte weergave van plaatjes. In 1999 is op basis van gebruikerstesten een standalone prototype ontwikkeld. In deze fase van het ontwikkelingsproces verschoof de aandacht naar Pilotus als communicatiemedium. Er is geëxperimenteerd met het schrijven van vervolgverhalen, het achterlaten van berichten voor iemand die niet online is en het stellen van vragen via de computer. In 2000 werd een eigen website voor Pilotus ontworpen. De ontwikkeling van een netwerkversie van Pilotus maakte het mogelijk om het programma op te starten via het internet. Daarmee waren gebruikers voor het eerst in staat om onafhankelijk van tijd en plaats met elkaar in contact te staan. Het logboek van Pilotus wordt op een centrale server opgeslagen, de gebruikers hebben toegang tot het logboek via het internet. Nadat nieuw materiaal is gedownload, wordt de internetverbinding automatisch verbroken, om pas weer actief te worden op het moment dat berichten verstuurd worden.

In 2001 is een belangrijke stap gezet in de productontwikkeling van Pilotus. Daartoe is Pilotus het afgelopen jaar ontwikkeld tot een zelfstandig werkend prototype met een uitgebreidere netwerkfunctionaliteit. De toepassingsmogelijkheden van Pilotus zijn gedefinieerd als een (interactieve) agenda, een dagboek en een berichtensysteem. Een stagiaire van de Technische Universiteit Delft heeft in het kader van de toekomstige marktintroductie een nieuwe Pilotus website gestart. Ook is een demo cd-rom geproduceerd die wordt ingezet bij de promotie van Pilotus en zijn een nieuwsbrief en een mailinglijst opgezet. In 2002 en 2003 heeft de partnersearch geleid tot de vorming van een consortium voor de verdere productontwikkeling van Pilotus. De leden van het consortium zijn, naast Waag Labs, RdgKompagne en Sogeti. RdgKompagne is leverancier van hulpmiddelen voor de doelgroep van Pilotus. Sogeti bouwt ICT-oplossingen. Samen met RdgKompagne wordt een substantile gebruikerstest uitgevoerd in het kader van Kenniswijk Eindhoven, een grootschalig breedbandproject ter ontwikkeling van de consumentenmarkt van de toekomst. Deze gebruikerstest wordt mede mogelijk gemaakt door Kenniswijk BV en wordt gesubsidieerd in het kader van de Subsidieregeling Diensten Kenniswijk, uitgevoerd door Senter. Op 21 januari 2005 vond de lancering van Pilotus plaats in de Mediaplaza te Utrecht. Op de Pilotus website kunt u zich aanmelden voor een nieuwsbrief over dit project.