In juni 2026 is Waag’s Living Lab Open Socials van start gegaan. Samen met mediapartijen verkennen we de weg naar het open sociale web. Het doel is het faciliteren van de overstap van big tech’s meest gebruikte sociale media (zoals Instagram en TikTok), naar meer sociale, veilige en ‘open’ sociale media.
Van big tech naar public tech
De basis voor dit traject werd gelegd in de zomer van 2025 met een gezamenlijke bijeenkomst in de ambtswoning van burgemeester van de gemeente Amsterdam Femke Halsema. Een coalitie van mediapartijen en maatschappelijke organisaties ondertekende hier de ambitie om over te stappen van big tech naar public tech. Sindsdien is er veel in gang gezet. Het netwerk van deelnemende partijen is uitgebreid, de noodzaak om te werken aan alternatieven is gegroeid, en de praktische haalbaarheid gelukkig ook. Binnen Europa zijn strategische samenwerkingsverbanden tot stand gebracht, is er een levendig ecosysteem ontstaan van ontwikkelaars en contentmakers op de open sociale protocollen, en wordt er gestaag gewerkt aan een Europese infrastructuur.
Learning by doing
Inmiddels zijn we met Follow the Money, de Correspondent, de Volkskrant, Nu.nl en NRC actief bezig met het zoeken naar haalbare en praktische uitwerkingen. Dit doen we in een living lab, een onderzoek naar het idee van learning by doing. Deelnemers experimenteren met open sociale media en geven feedback over hun ervaringen. Op basis daarvan kunnen ontwerpeisen en verbeterpunten worden vastgesteld die Waag gebruikt om open sociale media te verbeteren. Daarnaast ontwikkelt Waag een toolkit waarmee deelnemers over hun gebruik van open sociale media kunnen reflecteren en nieuwe gebruikspraktijken op open sociale media kunnen ontwikkelen. Dit onderzoek is relevant, omdat het Open Social Web nieuwe vormen van interactie mogelijk maakt, maar het nog niet duidelijk is welke interacties ook bij mediabedrijven, journalisten en hun lezers passen.
Voor het Living Lab ontwierp Waag drie verschillende testroutes, waarin individuele journalisten en mediaorganisaties op verschillende niveaus kunnen instappen, en met hun deelname gepersonaliseerde doelen kunnen bereiken.
Route 1 is relevant voor journalisten die nog niet aanwezig zijn op Mastodon en Bluesky, en die hulp willen bij het maken van een account, het plaatsen van hun eerste posts, en het bereiken van hun publiek. Deze route is volledig individueel en op eigen tempo te doorlopen.
Route 2 richt zich op journalistieke organisaties die een server willen hosten op Mastodon voor hun lezers. Ze kunnen daarop een community bouwen, content cureren en modereren, en leren over de ervaringen van hun lezers. Deze route bestaat uit een aantal workshops, en een deel zelf in te delen testtijd.
Route 3 gaat over contentcuratie door middel van custom feeds op open sociale platforms. In deze route ontwerpen, bouwen en beheren deelnemers verschillende custom feeds en mogelijkheden voor het sorteren en filteren van content. Daarnaast worden ook lezers gevraagd naar hun ervaring.
De routes zullen onderdeel worden van een toolkit die je helpt bij de start van aanwezigheid op open sociale media. Deze toolkit wordt openbaar beschikbaar begin 2027. Wil je in de tussentijd vast met een van de routes experimenteren? Neem contact met ons op via mercedes ⟨ at ⟩ waag.org.
Waag bouwt aan open socials
Het Living Lab maakt onderdeel uit van een meerjarig programma, waarbinnen Waag zich met uiteenlopende partners inzet voor de ontwikkeling van open socials. Meer weten? Op deze pagina verzamelen we alle activiteiten en learnings.
