Waag zet zich al ruim 30 jaar in voor eerlijke, open en inclusieve technologie. Ons onderzoek, onze projecten en onze events: alles staat in het teken van deze missie. Dat betekent ook iets voor de keuzes die je als organisatie intern maakt. Hoe breng je die missie zelf in de praktijk? Naar aanleiding van Waag’s ICT Jaarverslag 2025, vroegen we Lodewijk Loos, Hoofd ICT bij Waag Futurelab, hoe het ICT gebruik bij Waag eruit ziet en waar hij met de organisatie tegenaan loopt.
Om deze missie te bereiken hanteert Waag een ICT beleid dat is gebaseerd op drie uitgangspunten. We willen uit eigen ervaring kunnen spreken over het ontwerpen, ontwikkelen en beheren van technologie. Daarnaast volgen we bij de selectie en ontwikkeling van systemen en applicaties de principes van de Public Stack en werken we zoveel mogelijk met open source. En als laatste werken we zoveel mogelijk samen om kennis te delen en efficiënter te kunnen werken, dus delen we ook onze software en methodes.
Waarom vind je het belangrijk dat wij hierover als organisatie verantwoording afleggen?
‘Waag gebruikt andere technologie dan de meeste andere bedrijven. We geloven heel erg in de open technologie die we gebruiken, en we willen graag mensen meekrijgen om dat ook te gaan doen. En het verhaal dat we vaak vertellen, is soms wat abstract: over waarom het zo belangrijk is om open technologie te gebruiken, wat de randvoorwaarden moeten zijn en wat het beleid zou moeten zijn. We worden vaak gebeld door andere organisaties van ‘Goh, ja, vinden wij ook, maar hoe doe je dat dan eigenlijk?’ Daarom hebben we het opgeschreven. Het is heel concreet. We delen onder andere de namen van tools die we gebruiken, en geven voorbeelden van waar je dan tegenaan loopt als je het anders wil doen dan andere organisaties. Dat collega's soms dingen moeten gaan gebruiken die een leercurve hebben, bijvoorbeeld.’
We geloven heel erg in de open technologie die we gebruiken, en we willen graag mensen meekrijgen om dat ook te gaan doen.
Is er iets wat in 2025 heel erg naar voren sprong op het gebied van ICT voor Waag?
‘Wat afgelopen jaar een groot thema voor ons was, was natuurlijk AI. Inmiddels technologie waar iedereen gebruik van maakt, maar ook deze wordt gedomineerd door de big tech bedrijven die je er verslaafd aan proberen te maken zodat je abonnementen bij ze afsluit.
AI zit nu geïntegreerd in tools die veel organisaties al gebruiken, zoals Microsoft Teams en andere big tech kantooromgevingen. Wij kijken specifiek hoe we AI kunnen gebruiken op een manier die bij onze waarden past. Dit is iets waar we het afgelopen jaar veel over hebben nagedacht, maar nog niet helemaal een oplossing voor hebben gevonden. We hebben wel intern richtlijnen voor het gebruik van generatieve AI geformuleerd, omdat collega's behoefte hadden aan advies hierover.
Ik zie dat partners waarmee we samenwerken steeds meer AI gebruiken. Ook wordt steeds vaker van ons gevraagd om AI te gebruiken, omdat mensen denken dat je er sneller van gaat werken. Wij gaan dan het gesprek erover aan. Bij ons zetten collega’s zich er iets minder makkelijk overheen om een technologie zomaar te gaan gebruiken. Mensen die bij ons werken hebben een sterk ethisch kompas en weten waar de organisatie voor staat.’
Je noemde eerder dat wij als Waag met onze open technologie tegen dingen aanlopen in de samenwerking met andere organisaties. Wat bedoel je daarmee?
‘Wij werken vaak samen in partnerschappen met partijen in heel Europa. En dan is meestal één van die partijen verantwoordelijk voor het opzetten van een samenwerkingsomgeving waarbij iedereen, dus alle partijen, hun documenten kwijt kunnen. Als wij die verantwoordelijkheid hebben, kiezen we bijvoorbeeld voor NextCloud.
Dit zorgt er vaak voor dat partners – die gewend zijn om met bijvoorbeeld Teams te gebruiken – tegen dingen aanlopen. ‘Ik snap niet hoe het werkt. Alle knopjes zitten op een andere plek.’ En die document editor, dat is dan OnlyOffice in ons geval, die is anders dan Word. Dat vinden ze ook vervelend.
Het is niet zo dat alternatieven altijd slechter werken, maar ze werken anders.
Voor videobellen gebruiken wij Big Blue Button in plaats van Teams of Google Meet. Met partners loop je er dan snel tegenaan dat ze niet weten hoe ze hun scherm moeten delen. Het is niet zo dat alternatieven altijd slechter werken, maar ze werken anders. Door gewenning en gemak geven mensen en organisaties de alternatieven dan ook niet altijd een eerlijke kans. Dan stuit je nog wel eens op weerstand. Mensen willen in de alledaagse drukte niet de tijd nemen om een open alternatief te leren kennen.’
Wat staat er op je verlanglijstje voor 2026?
‘Ik zou heel graag willen dat meer collega's met het besturingssysteem Linux werken. Op dit moment hebben we allemaal MacBooks. En als je een MacBook hebt, dan kan je haast niet anders dan er ook MacOS opzetten. Apple is heel lang een hip, leuk bedrijf geweest, maar ondertussen zijn zij ook gewoon een big tech bedrijf dat zoveel mogelijk winst wil maken.
Daarom wil ik dat wij het open source besturingssysteem Linux kunnen gebruiken; niet alleen de technisch georiënteerde mensen, maar ook de mensen die wat meer kantoorwerk doen. Tekst verwerken, met spreadsheets werken, presentaties maken – ook dat gaat gewoon met Linux. Het kost tijd, maar uiteindelijk zijn we er allemaal bij gebaat als we kiezen voor open tech.’
Download het Jaarverslag ICT 2025
Benieuwd naar wat Waag Futurelab in 2025 heeft uitgevoerd op het gebied van interne ICT?
