Code of Conduct voor de sociale economie

Hoe zetten we als samenleving data in voor maatschappelijke doelstellingen? En wat zijn de voorwaarden die hierbij belangrijk zijn? Deze vragen hangen samen met de redenen om data te verzamelen, beheren, op te slaan en te delen. Redenen zoals het treffen van duurzaamheidsmaatregelen, onderzoek uitvoeren om de gezondheidszorg te verbeteren, het gemakkelijker maken om cultureel erfgoed te beschermen of om ervoor te zorgen dat er op de lange termijn voldoende voedsel beschikbaar is voor de bevolking.
 
De Europese sociale economie omvat een grote diversiteit aan ondernemingen en initiatieven. Datacentrische sociale bedrijven, zoals coöperaties op het gebied van gezondheidsgegevens, platformvakbonden of non-profitorganisaties, zien dat toegang tot en hergebruik van data nieuwe kansen biedt. Deze organisaties vertrouwen op data als integraal onderdeel van hun bedrijfsvoering. Welke data nuttig kunnen zijn, hoe deze uit te wisselen en te hergebruiken, en hoe partnerschappen met andere organisaties rond data tot stand kunnen worden gebracht, is op dit moment nog onvoldoende gedefinieerd. Zowel binnen datacentrische organisaties als bij de meer traditionele ondernemingen binnen het sociale domein is er behoefte om het gebruik, de verzameling en de opslag van data binnen het ecosysteem verder uit te bouwen.
 
In nauwe samenwerking met de Europese Comissie (directoraat-generaal GROW) hebben Waag Futurelab en het Commons Network hun krachten gebundeld om een Code of Conduct te ontwikkelen. In deze Code of Conduct is een reeks beginselen vastgelegd voor de manier waarop data zou moeten worden beheerd en gebruikt ten behoeve van de sociale economie, voortbouwend op het bestaande EU-regelgevingskader en de waarden die ten grondslag liggen aan de sociale economie. 
 
De Code of Conduct bestaat naast de beginselen ook uit begeleidingsdocumenten, sjablonen en goede praktijkvoorbeelden, zodat partijen binnen het domein in de praktijk aan de slag kunnen. Negen maanden lang begeleidde Waag het proces waarin 21 Europese organisaties uit de sociale economie samen een gedragdscode opstelden voor het delen van data. Op 28 november 2024 presenteerden Waag Futurelab en Commons Network de Code of Conduct in Brussel. 

Het project laat zien hoe de missie van Waag Futurelab in de praktijk vorm krijgt door samen met maatschappelijke organisaties kaders te ontwikkelen voor datadeling. Hierdoor blijven publieke waarden niet alleen abstract, maar worden deze vertaald naar werkbare principes en richtlijnen voor de sociale economie.